Sektor NGO na Warmii i Mazurach

Sektor organizacji pozarządowych w województwie tworzy liczna grupa fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji społecznych, które działają w wielu różnych dziedzinach życia (np. edukacja, kultura, sport, zdrowie, bezpieczeństwo publiczne, aktywizacja społeczno-zawodowa), realnie przyczyniając się do poprawy jakości życia mieszkańców Regionu.
W oparciu o analizę statystyk publicznych, raportów z badań ogólnopolskich (jak np. „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2015” Stowarzyszenia Klon/Jawor), „Badania stanu społeczeństwa obywatelskiego w województwie warmińsko-mazurskim dla wdrażania Strategicznej Mapy Drogowej Rozwoju Sektora Obywatelskiego w Polsce” przeprowadzonego w 2016 r. przez Stowarzyszenie ESWIP, a także czerpiąc z doświadczeń własnych, można postawić szereg ważnych wniosków odnośnie funkcjonowania III sektora w województwie:

1) liczba organizacji pozarządowych dynamicznie rośnie (na koniec 2017 r. w Regionie zarejestrowanych było 5.870 fundacji, stowarzyszeń i innych organizacji społecznych, czyli o ponad jedną piątą więcej niż w 2011 roku);

2) organizacje pozarządowe w województwie skutecznie angażują swoich członków i osoby współpracujące w działania lokalne, jednakże zasadniczo nie powiększa się grupa osób aktywnych, zaś same działania są prowadzone głównie w oparciu o pracę nieodpłatną, zasoby prywatne członków;

3) mniej skutecznie podmioty obywatelskie w regionie rozwijają swój potencjał organizacyjny i ekonomiczny, np. niski w porównaniu z krajem jest odsetek organizacji ze stałymi pracownikami (w roku 2015 jedynie 17,8% z nich miało stały zespół osób pracujących na rzecz organizacji przynajmniej 1 dzień w tygodniu) oraz bardzo niska – w skali kraju – jest średnia rocznych przychodów fundacji i stowarzyszeń z naszego województwa (w roku 2015 wyniosła ona jedynie 15tys. zł., co jest najniższym wynikiem w Polsce);

4) podmioty sektora obywatelskiego najczęściej współpracują z administracją publiczną oraz organizacjami non-profit (chociaż nie brakuje też głosów o rosnącej wewnętrznej rywalizacji pomiędzy organizacjami pozarządowymi, np. o środki finansowe, o uczestników projektów, o prestiż);

5) kluczowym partnerem z ramienia administracji jest urząd gminy lub miasta, a zdecydowanie rzadziej NGO-sy współpracują z urzędem marszałkowskim, starostwem powiatowym oraz urzędem wojewódzkim;

6) kontakty i współpraca z samorządami jest zasadniczo oceniania pozytywnie, chociaż w oczach działaczy III sektora nie brakuje też barier i wyzwań związanych przede wszystkim z niedostatecznymi środkami finansowymi, z brakiem elastyczności i zrozumienia ze strony urzędu, skomplikowanymi wymogami formalno-prawnymi, odmiennością wizji projektów oraz niechęcią urzędników do finansowania nowatorskich przedsięwzięć, niewystarczającym przepływem informacji (np. o planach i zamierzeniach władz, o prowadzonych konsultacjach), a także niedostateczne poczucie wpływu na decyzje podejmowane przez samorządy;

7) słabiej wypada współpraca NGO z sektorem biznesu, która jest co prawda coraz powszechniejsza, to jednak stałe i wymierne formy (np. sponsoring, transfer wiedzy, współpraca merytoryczna) przyjmuje w dużych miastach, natomiast w naszym regionie, zwłaszcza na terenach wiejskich, kooperacja organizacji pozarządowych z przedsiębiorcami opiera się przeważnie na relacjach o sporadycznym charakterze;

8) województwo warmińsko-mazurskie charakteryzuje się za to dobrze rozwiniętą strukturą sieci, które skupiają blisko 12% wszystkich organizacji obywatelskich mających siedzibę w regionie.

Województwo jest jedynym w kraju, w którym niemal każdy (z wyjątkiem trzech) powiat ma swoją reprezentacje sektora - radę organizacji pozarządowych. Skupiają one wybranych demokratycznie przedstawicieli organizacji pozarządowych, którzy reprezentują swój sektor we współpracy z samorządem, są rzecznikiem swoich organizacji, promują je i dbają o ich interesy. Na poziomie wojewódzkim takim ciałem jest Rada Organizacji Pozarządowych Województwa Warmińsko-Mazurskiego, w skład której wchodzi obecnie 36 pomiotów (stan na 2018 r.): reprezentacje powiatowe, sieci, federacje i organizacje o zasięgu regionalnym.